اردوان روزبه - شنبه ۱ اسفند ۱٣٨٨ - ۲۰ فوريه ۲۰۱۰
a.roozbeh@radiozamaneh.com
اگر به خاطر داشته باشید، در دیدار محمود احمدینژاد از شهر تبریز، یکی از موضوعاتی که موجب خنده و تعجب مردم شد، این بود که مردم تبریز در این دیدار بیش از آن که با شعارهای خود از رییس جمهور یاد کنند و او را تشویق کنند، با شعار «پیروز باد تراکتور» از او استقبال کردند.
«تیم تراکتورسازی تبریز»، به ویژه در ماههای گذشته، بیشترین محبوبیت را در میان مردم تبریز کسب کرده است. اما موضوع این است که چرا مردم تبریز تا این حد به این تیم علاقه دارند؟
به نظر میرسد علاقه به تیم تراکتورسازی از حد یک علاقهی صرفاً ورزشی فراتر رفته و امروز این تیم به عنوان نمادی از اعتراض و بهانهای برای طرح مطالبات ملی در آذربایجان مطرح است.
توجه و ارزش دادن به جایگاه زبان مادری در حال حاضر به یکی از خواستههای جدی مردم آذربایجان تبدیل شده است و در این راستا، ارزشهای تیم فوتبال تراکتورسازی تبریز بیشتر حول محور مسائل قومیای میگردد که بسیاری از آذربایجانیها نسبت به آن اعتراض دارند.
چندی پیش زمانی که این تیم در استادیوم آزادی تهران بازی داشت، با استقبال حدود ۴۰هزار تماشاگر از غرب ایران روبرو شد. حتی به روایتی، در پی این بازی ترافیک سنگینی در جادههای منتهی به غرب کشور ایجاد و جادهها تقریبا بسته شده بودند.
روز جمعه ۳۰ بهمن تیم تراکتورسازی تبریز در ورزشگاه انقلاب کرج در مقابل تیم سایپای کرج بازی کرد. جالب اینجاست که حدود ۲۰هزار تماشاگر ترکزبان از غرب ایران برای دیدن این بازی به کرج آمده بودند.
گفتوگوی مستقیمی با دو تن از تماشاگران این مسابقه در استادیوم کرج در جریان بازی داشتم و از آنها در بارهی حال و هوای بازی و فضای حاکم بر استادیوم پرسیدم:
تراکتور و سایپا در ورزشگاه انقلاب کرج در حال بازی هستند. حدود ۲۵ تا ۳۰هزار تراکتوری آمدهاند. روی یک پرچم بزرگ نوشتهاند «روز جهانی زبان مادری مبارک باد» و یا به زبان آذری شعار میدادند «مدرسهی ترکی باید برای همه ایجاد شود».
حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ نفر از نیروهای یگان ویژه بیرون ورزشگاه ایستادهاند و مراقباند که اگر اتفاقی بیفتد و یا درگیریای ایجاد شود وارد ورزشگاه بشوند و تماشاگران را کنترل کنند.
دو سه تا از پارچهنوشتههای تماشاگران را نیروهای امنیتی از آنها گرفتند و بردند. فضای بستهای است، اما چون تعداد تماشاگران خیلی زیاد است، تقریبا کاری نمیتوانند بکنند.
تراکتورسازی هشت سال پیش که در لیگ برتر بود، طرفدار زیاد داشت ولی به این صورت نبود که در کرج ۳۰هزار تماشاگر داشته باشد. به نظر ما، این قضیه بیشتر به این خاطر است که آذربایجانیها امروز ورزشگاه را فضایی میدانند که بیایند حرفهایشان را بزنند و از این موقعیت استفاده کنند برای این که به خواستههایشان برسند.
اما یکی دیگر از طرفداران این تیم معتقد بود که فضای استادیوم بیش از اندازه امنیتی است و شعارها و پلاکاردهای آذربایجانیها، توسط نیروهای انتظامی جمعآوری شده است:
چند لجظه پیش از تماس شما، نیروهای امنیتی به تماشاگرانی که پارچهنوشتهای را که روز جهانی زبان مادری را یادآوری میکرد در دست داشتند، حمله کردند. درگیریای بین مردم و نیروهای امنیتی به وجود آمد که به علت تعداد زیاد تماشاگران، نیروهای امنیتی عقبنشینی کردند. تماشاگران شعار «مدرسه به زبان ترکی باید برای همه باشد» را مرتب تکرار میکنند. نیروهای امنیتی به شدت با این مساله برخورد میکنند. اما تا به حال تماشاگران پس ننشستهاند.
یاشار حکاکپور، مسئول روابط عمومی آداپ؛ انجمن دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجان در مورد ارزشهای تیم تراکتورسازی تبریز در میان مردم این منطقه میگوید:
در شرایط کنونی، تراکتورسازی فقط یک تیم ورزشی نیست و آذربایجانیها با حضور در ورزشگاهها و سردادن شعارهایی، خواستهای ملی خود را بیان میکنند. در حقیقت، بازیهای تیم تراکتورسازی محلی برای طرح این خواستهها شده است.
این مطالبات که در خارج از ورزشگاهها سرکوب میشوند، به داخل ورزشگاهها آمده و با صدایی رساتر و توسط تعداد بیشتری از مردم اعلام میشوند.
واقعیت این است که جامعهی آذربایجانیها مدتها است به تبعضیات زبانیای که در ایران وجود دارد، معترض است و به مبارزات مدنی خود در این راه ادامه میدهد. این مبارزات اکنون به داخل ورزشگاههای آذربایجان و تهران کشیده شده و آذربایجانیها به صورت یک صدا و متحد، خواستهای ملی خود را در حین بازیها مطرح میکنند.
به هرحال تراکتورسازی تبریز یکی از تیمهایی است که فراتر از اندازههای ورزشی مورد توجه طرفدارانش قرار گرفته است. این روزها در بین مردم آذربایجان شعار «یاشاسین تراکتور» جایگاه خیلی بیشتری از تشویق رییس جمهور یا حتی شعارهای سیاسی دارد.
.

انجمن مدافع حقوق اقوام تحت ستم
جامعه بين المللى براى حقوق بشر
Internationale Gemeinschaft für Menschenrechte
سازمان پاسداران حقوق بشر
سازمان گزارشگران بدون مرز
Reporters without borders
سازمان ديده بان حقوق بشر

