 |
| علیرضا صرافی |
در این کنفرانس، سرکار خانم شیرین عبادی و آقایان مهندس علیرضا صرافی، مسعود کردپور، علیجانی و عبدالفتاح سلطانی سخنرانی کردند. همچنین برادران دو تن از زندانیان، به نامهای آقای ابراهیم لطفالهی و زهرا بنییعقوب که در زندانهای سنندج و همدان بهطرز مشکوکی جان باختهاند، گزارشی درباره وضعیت آنان پیش و پس از بازداشت ارائه داده و ادعای خودکشی آنان را قویاً تکذیب کردند.
وی اظهار داشت که از خرداد ۱۳۸۵، شمار زیادی از فعالان آذربایجانی بازداشت شدهاند و برخی از آنان ماهها بدون محاکمه در زندان نگهداری شدهاند. او با اشاره به اطلاعات دریافتی گفت که در حال حاضر نزدیک به بیست نفر (از جمله سعید و علیرضا متینپور، لیلا حیدری، بهروز صفری، جلیل غنیلو، عباس لسانی و ...) در زندان به سر میبرند. به گفته وی، این افراد عمدتاً به دلیل شرکت در تظاهرات خرداد ۱۳۸۵، اعتراض به سیستم غیرعلمی سوادآموزی در مهر همان سال، و نیز شرکت در مراسم روز جهانی زبان مادری (۲۱ فوریه / ۲ اسفند) بازداشت شدهاند؛ آن هم بهصورت کاملاً غیرقانونی، بدون حکم جلب و بدون اعلام اتهام. برخی از آنان هنگام بازداشت مورد ضربوشتم و توهین قرار گرفتهاند و خانوادههایشان نیز تهدید شدهاند که در صورت رسانهای شدن خبر بازداشت، مجازات آنان تشدید خواهد شد.
مهندس صرافی افزود که اکثریت این افراد بهطور غیرقانونی در سلولهای انفرادی نگهداری شدهاند. برای مثال، سعید متینپور بیش از ۲۰۰ روز (حدود هفت ماه) را در انفرادی گذرانده و در این مدت از ملاقات محروم بوده است. همچنین، او و بسیاری دیگر از فعالان، از حق داشتن وکیل نیز محروم بودهاند و اتهاماتشان بهطور شفاف به آنان تفهیم نشده است.
وی همچنین به صدور احکام غیرمتعارف در آذربایجان اشاره کرد و گفت: علاوه بر زندان، تبعید و جریمه نقدی (و خلع لباس برای روحانیون)، در برخی موارد حکم شلاق نیز صادر و اجرا شده است که نشاندهنده نوعی برخورد تحقیرآمیز و یادآور فرهنگ قرون وسطایی است.
در ادامه، وی به موضوع وثیقههای سنگین اشاره کرد و گفت که برای برخی از متهمان، وثیقههایی بیش از ۱۰۰ میلیون تومان تعیین شده و در مواردی، مانند پرونده سعید متینپور، این مبلغ به ۵۰۰ میلیون تومان رسیده است؛ در حالی که خانوادههای آنان توان تأمین چنین مبالغی را ندارند.
به گفته وی، موارد متعددی از شکنجههای جسمی و روحی در زندانها گزارش شده است، از جمله شکستن انگشتان و آثار ضربوشتم بر بدن زندانیان. شرایط بهداشتی سلولهای انفرادی بسیار نامناسب است و زندانیان به اشکال مختلف تهدید میشوند، از جمله تهدید به بازداشت و شکنجه اعضای خانواده.
وی تأکید کرد که فشار وارد بر خانوادهها نیز در برخی موارد کمتر از فشار بر خود زندانیان نیست. بهعنوان نمونه، در جریان تلاش برای بازداشت خانم شهناز غلامی، فعال جنبش زنان و جنبش ملی آذربایجان، مأموران به منزل وی در تبریز مراجعه کرده و در روزی دیگر با خشونت خانه او را تفتیش و کتابها و نوشتههایش را ضبط کردند. این اقدامات موجب وارد آمدن فشار روانی شدید به فرزند دهسالهاش، حسنا، شد که در نتیجه آن دچار تشنج عصبی گردید و همچنان تحت درمان قرار دارد.
همچنین، خانم لیلا حیدری، همسر بهروز صفری، در شهریورماه هنگام ملاقات با همسرش در زندان بازداشت شده و تاکنون بدون تفهیم اتهام و بدون دسترسی به وکیل در زندان اوین نگهداری میشود. گزارشها حاکی از آن است که این زوج در مقابل یکدیگر مورد ضربوشتم و شکنجه قرار گرفتهاند.
به گفته مهندس صرافی، بسیاری از این زندانیان تحت فشار قرار میگیرند تا اعترافات اجباری یا مصاحبههای تلویزیونی در رد عقاید خود ارائه دهند، اما چنین اعترافاتی حتی در صورت اخذ نیز فاقد اعتبار است.
وی همچنین به بیانیههای اخیر سازمان عفو بینالملل اشاره کرد که در آنها نسبت به شکنجه و وضعیت این زندانیان ابراز نگرانی شده است.
در ادامه، وی افزود که علاوه بر این گروه از زندانیان که عمدتاً از فعالان جنبش ملی آذربایجان و مدافعان حقوق بشر هستند، چهار زندانی دیگر نیز از پیروان یک فرقه مذهبی (قزلباشان آذربایجان، معروف به علوی یا گوران) از روستای اوچتپه میاندوآب در زندان ارومیه به سر میبرند.
مهندس صرافی در پایان سخنان خود اظهار داشت که متأسفانه تبلیغات نادرست موجب شده تا فعالان جنبش ملی آذربایجان بهعنوان تجزیهطلب یا پانترکیست افراطی معرفی شوند و در نتیجه، اخبار مربوط به نقض حقوق بشر در این منطقه در بسیاری موارد نادیده گرفته شود.
وی با قدردانی از کانون مدافعان حقوق بشر برای برگزاری این کنفرانس، ابراز امیدواری کرد که از این پس، مسائل آذربایجان نیز بهطور شایسته مورد توجه رسانهها قرار گیرد.
در پایان این کنفرانس، مهندس صرافی نسخههایی از گزارشی شامل آخرین بیانیههای سازمان عفو بینالملل و گزارشهای یکماهه کمیته دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجان (آسمک) را به خانم شیرین عبادی و تعدادی از رسانههای خارجی ارائه کرد.
خانم شیرین عبادی نیز ابراز امیدواری کرد که فعالان آذربایجانی در آینده موارد نقض حقوق بشر را به اطلاع این کانون برسانند تا از سوی آن پیگیری شود.