ﺟﻨﺒﺶ زﻧﺎن آذرﺑﺎﯾﺠﺎن‬

ﮔﻔﺘﮕﻮي آواي زن ﺑﺎ ﻓﺮاﻧﮏ ﻓﺮﯾﺪ،‬ ﺷﺎﻋﺮ ﺷﻌﺮ ﺗﺮﮐﯽ و ﻣﺘﺮﺟﻢ زﺑﺎن‬ اﻧﮕﻠﯿﺴﯽ، ﻣﺘﻮﻟﺪ ۱۳۴۰در ﺗﺒﺮﯾﺰ،‬‫از ﻓﻌﺎﻟﯿﻦ ﺣﻮزهي ﺣﻘﻮق زﻧﺎن، و‬ ﺳﺮدﺑﯿﺮ ﻣﺴﺎﺋﻞ زﻧﺎن در ﻣﺎﻫﻨﺎﻣﻪي‬ ﺗﻮﻗﯿﻒ ﺷﺪهي دﯾﻠﻤﺎج.‬

آﯾﺎ ﻣﯽﺗﻮان از ﺟﻨﺒﺸﯽ ﺑﻪ ﻧﺎم "ﺟﻨﺒﺶ زﻧﺎن آذرﺑﺎﯾﺠﺎن" ﻧﺎم ﺑﺮد؟‬

‫ﻓﺮاﻧﮏ ﻓﺮﯾﺪ - اﮔﺮ ﭼﻨﯿﻦ در ﻧﻈﺮ ﺑﮕﯿﺮﯾﻢ ﮐﻪ ﻋﺪهاي ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﺗﺒﻌﯿﺾ‬ ﺟﻨﺴﯿﺘﯽ و ﻗﻮﻣﯿﺘﯽ، ﻫﻢزﻣﺎن ﺣﺴﺎس ﺷﺪه و در ﺻﺪد رﻓﻊ آن ﺑﺮآﻣﺪهاﻧﺪ،‬- دﻏﺪﻏﻪاي ﮐﻪ دﯾﮕﺮ ﺑﻪ ﺳﺎدﮔﯽ ﻓﺮد را رﻫﺎ ﻧﻤﯽﮐﻨﺪ - آري. وﻟﯽ اﮔﺮ ﺑﻪ‬ وﯾﮋﮔﯽﻫﺎي ﯾﮏ ﺧﺮدهﺟﻨﺒﺶ ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻨﯿﻢ ﮐﻪ داﺷﺘﻦ ﺷﮑﻠﯽ از ﺳﺎﻣﺎﻧﺪﻫﯽ‬ ﯾﺎ ﺷﺒﻪﺳﺎﺧﺘﺎر ﺑﺮاﯾﺶ ﺿﺮوري ﻣﯽﻧﻤﺎﯾﺪ ﺑﺎﯾﺪ ﮔﻔﺖ ﮐﻪ ﮐﺎر ﻣﯽﻟﻨﮕﺪ. ﯾﻌﻨﯽ‬ ﻫﻤﯿﺸﻪ ﻧﻤﯽﺗﻮان از اﻓﺮادي ﺑﺎ ارﺗﺒﺎﻃﯽ ﻣﺴﺘﻤﺮ در ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﯽ ﻣﻨﺴﺠﻢ و‬ ﻣﺸﺘﺮك، ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺖ.‬
‫
ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل، روز ﺟﻬﺎﻧﯽ زن ﺳﺎل ﮔﺬﺷﺘﻪ در ﺷﺮاﯾﻄﯽ ﺑﺮﮔﺰار ﺷﺪ ﮐﻪ اﻣﮑﺎن‬ ﺑﺮﭘﺎﺋﯽ ﻣﺮاﺳﻤﯽ ﻓﺮاﮔﯿﺮ وﺟﻮد ﻧﺪاﺷﺖ. اﻣﺎ اﯾﻦ روز ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺧﻮدﺟﻮش،‬ ﺟﺪا از ﻫﻢ و ﺗﮑﻪﺗﮑﻪ، ﺑﻪ ﺻﻮرت راﻫﭙﯿﻤﺎﺋﯽ در ﭘﺎرك، ﮐﻮﻫﭙﯿﻤﺎﺋﯽ، ﯾﺎ در‬ ﺧﻮاﺑﮕﺎه داﻧﺸﺠﻮﯾﺎن ﺑﻪ ﺑﻬﺎﻧﻪي ﭘﯿﮑﻨﯿﮏ و ﯾﺎ در ﺧﺎﻧﻪﻫﺎ، ﺑﻪ ﻫﺮﺣﺎل ﺑﺮﭘﺎ‬ ﺷﺪ. وﻟﯽ ﺑﺪون ﺑﺮﻧﺎﻣﻪاي از ﭘﯿﺶ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺪه، ﻫﻤﺎﻫﻨﮓ و ﯾﺎ ﻣﺮﺗﺒﻂ!‬

ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﺧﻮاﺳﺖﻫﺎي ﭼﻨﯿﻦ ﺟﻨﺒﺸﯽ ﭼﯿﺴﺖ و ﭼﻪ ﺗﻔﺎوت و ﯾﺎ ﺗﻨﺎﺳﺒﯽ ﺑﺎ ﺧﻮاﺳﺖﻫﺎي‬ ﺟﻨﺒﺶ زﻧﺎن در ﮐﻠﯿﺖ اﯾﺮان دارد؟‬
‫
- در واﻗﻊ ﺧﻮاﺳﺖﻫﺎي اﯾﻦ ﺣﺮﮐﺖ ﺟﺪاي از ﺧﻮاﺳﺖﻫﺎي ﺟﻨﺒﺶ زﻧﺎن‬ در ﺳﻄﺢ ﺟﻬﺎن ﻧﯿﺴﺖ، ﻫﺮ ﭼﻨﺪ وﺿﻌﯿﺖ زﻧﺎن ﻧﻮﺳﺎنﻫﺎ و ﺗﻔﺎوتﻫﺎي‬ ﻋﻤﺪهاي ﺑﺎ ﻫﻢ دارد. اﯾﻦ ﺧﻮاﺳﺖﻫﺎ از ﺟﻤﻠﻪ ﺑﻪ رﺳﻤﯿﺖ ﺷﻨﺎﺳﺎﻧﺪن و ﺑﻪ‬ وﺟﻮد آوردن اﻣﮑﺎن ﺣﻀﻮر زﻧﺎن در ﺗﻤﺎم ﻋﺮﺻﻪﻫﺎ و ﺣﻮزهﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ زﻧﺎن‬ از آن راﻧﺪه ﺷﺪهاﻧﺪ ﯾﺎ ﺑﻪ ﻓﺮاﺧﻮر ﻗﺎﺑﻠﯿﺖﻫﺎﯾﺸﺎن اﻣﮑﺎن ﺣﻀﻮر ﻧﺪارﻧﺪ، رﻓﻊ‬ ﺗﺒﻌﯿﺾ ﺟﻨﺴﯿﺘﯽ و زدودن آﺛﺎر آن ﮐﻪ در زﻧﺪﮔﯽ ﺧﺼﻮﺻﯽ و ﻋﻤﻮﻣﯽ‬ اﻓﺮاد، در ﻋﺮﺻﻪ ﺳﯿﺎﺳﯽ اﻗﺘﺼﺎدي و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ از ﺟﻤﻠﻪ آﻣﻮزش و ﭘﺮورش،‬ ﻓﺮﻫﻨﮓ و ﺳﻨﺖﻫﺎ و ﻗﻮاﻧﯿﻦ و ﻏﯿﺮه، رﯾﺸﻪ دواﻧﺪه اﺳﺖ. ﺻﺪ اﻟﺒﺘﻪ ﻧﻤﯽﺗﻮان‬ اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﻠﻄﻪ را ﻣﻨﻔﮏ از ﻫﻢ ﺑﺮرﺳﯽ ﮐﺮد و ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ آﻧﻬﺎ ﺳﻘﻒ‬ ﻣﻄﺎﻟﺒﺎت زﻧﺎن را ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽدﻫﺪ.‬ اﺻﻮﻻ ﺳﺎﺧﺘﺎر ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ ﻣﻮﺟﻮد ﮐﻪ در ﺑﻪ ﺣﺎﺷﯿﻪ راﻧﺪن اﻓﺮاد ﺑﺮ‬ اﺳﺎس ﻣﺤﻮرﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺳﻠﻄﻪ و در ﻧﺘﯿﺠﻪ اﯾﺠﺎد ﺗﺒﻌﯿﺾ ﺑﺮﺣﺴﺐ‬ ﺟﻨﺲ، ﻃﺒﻘﻪ، ﻧﮋاد، ﻗﻮم، دﯾﻦ، ﻣﻌﻠﻮﻟﯿﺖ، ﺳﻦ و ﻏﯿﺮه ﯾﺪ ﻃﻮﻻﯾﯽ دارد،‬ ﻣﺮﺗﺒﺎ ﺑﻪ روﻧﺪ ﺑﺎزﺗﻮﻟﯿﺪ ﺗﻘﺴﯿﻢ اﻓﺮاد ﺑﻪ ﺧﻮدي و ﻏﯿﺮ ﺧﻮدي اداﻣﻪ ﻣﯽدﻫﺪ و‬ ﺗﻌﻠﻖ ﺑﻪ ﮔﺮوه زﺑﺎﻧﯽ و ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻏﯿﺮﺣﺎﮐﻢ ﮐﻪ ﭘﺪﯾﺪ آورﻧﺪه اﻗﻠﯿﺖﻫﺎي ﻗﻮﻣﯽ‬ اﺳﺖ، ﻣﻮﺟﺐ ﺳﻠﺐ ﺑﺨﺶ دﯾﮕﺮي از ﺣﻘﻮق ﺑﺮﺣﻖ اﻓﺮاد ﻣﯽﺷﻮد و وﻗﻮف‬ ﺑﺮ آن ﺧﻮاﺳﺖﻫﺎي دﯾﮕﺮي را در ﭘﯽدارد.‬ ﻗﺪﻋﻠﻢ ﮐﺮدن در ﻣﻘﺎﺑﻞ ﻫﻤﮕﻮنﺳﺎزي ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ )آﺳﯿﻤﯿﻼﺳﯿﻮن( ﮐﻪ‬ از ﻃﺮف اﻓﺮاد ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﺳﺮآﻣﺪاﻧﮕﺎري ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﺣﺎﮐﻢ و دونﭘﻨﺪاري‬ ﻏﯿﺮﺧﻮديﻫﺎ اﻋﻤﺎل ﻣﯽﺷﻮد و ﻧﯿﺰ ﺳﻠﻄﻪ اﻗﺘﺼﺎدي و ﺳﯿﺎﺳﯽ، ﺧﻮاﺳﺖﻫﺎي‬ دﯾﮕﺮ زﻧﺎن ﻣﺎ را ﭘﺪﯾﺪ آورده، از ﺟﻤﻠﻪ ﺑﺮﺧﻮرداري از ﺣﻘﻮق زﺑﺎﻧﯽ و ....‬

آﯾﺎ ﻓﮑﺮ ﻣﯽﮐﻨﯿﺪ ﮐﻪ ﺟﻨﺒﺶ ﻣﻠﯽ آذرﺑﺎﯾﺠﺎن، از ﻣﺴﺌﻠﻪي زﻧﺎن ﺑﺮاي ﭘﯿﺸﺒﺮد اﻫﺪاف‬ ﺧﻮد اﺳﺘﻔﺎدهي اﺑﺰاري ﻣﯽﮐﻨﺪ؟ ﯾﺎ اﯾﻦ اﻣﺮ را ﻣﺴﺌﻠﻪاﯾﯽ ﺗﺎرﯾﺨﯽ و ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﮔﺬﺷﺘﻪ‬ ﻣﯽداﻧﯿﺪ؟‬

‫- اﻟﺒﺘﻪ ﮐﻪ اﯾﻦ ﺟﻨﺒﺶ ﻫﻢ ﻣﻨﺤﺼﺮ ﺑﻪ ﻓﺮد ﻧﯿﺴﺖ و ﻣﺜﻞ ﺗﻤﺎﻣﯽ ﺟﻨﺒﺶﻫﺎ‬ ﮐﻪ رﻫﺒﺮي ﻣﺮداﻧﻪ در آﻧﻬﺎ ﺣﺎﮐﻢ اﺳﺖ، ﻣﻮﺿﻮع زﻧﺎن را در ﺑﻬﺘﺮﯾﻦ‬ درﺟﻪي دوم اﻫﻤﯿﺖ ﻧﮕﺎه ﻣﯽدارد ﯾﺎ »ﺳﺮوري« زﻧﺎن را‬ ﻣﻮﮐﻮل ﺑﻪ آﯾﻨﺪهاي رؤﯾﺎﯾﯽ و ﻧﺎﻣﻌﻠﻮم ﻣﯽﮐﻨﺪ. در اﯾﻦﺟﺎ ﻧﯿﺰ زﻧﺎن‬ ﺑﺎﯾﺴﺘﯽ در ﺣﺮﮐﺖ و ﺧﻮاﺳﺘﯽ ﮐﻪ در زﻣﺎنﻫﺎي ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﻐﯿﯿﺮ ﮐﺮده‬ و ﻣﺤﻮر ﻣﺒﺎرزات ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ ﻣﺜﻞ ﻣﺒﺎرزه ﻋﻠﯿﻪ اﻣﭙﺮﯾﺎﻟﯿﺴﻢ، ﻣﺒﺎرزات‬ ﻣﻠﯽﮔﺮاﯾﺎﻧﻪ، ﻣﺒﺎرزه ﺑﺮاي اﺣﯿﺎي دﯾﻦ ﯾﺎ اﺣﻘﺎق ﺣﻘﻮق ﻗﻮﻣﯽ و زﺑﺎﻧﯽ‬ و ﻣﺎﻧﻨﺪ آن، دوﺷﺎدوش ﻣﺮدان و ﺑﺪون در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻫﻮﯾﺖ ﺟﻨﺴﯿﺘﯽ‬ ﺧﻮد ﺷﺮﮐﺖ ﮐﻨﻨﺪ و ﺻﺪ اﻟﺒﺘﻪ اﻋﻤﺎل ﻗﻬﺮﻣﺎﻧﺎﻧﻪي ﺟﻨﺲ زن ﺑﺴﯿﺎر‬ ارﺟﺤﯿﺖ دارد و ﻣﯽﺗﻮان از آن ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺑﻬﺮه را ﺑﺮد! ﺑﺪﯾﻬﯽ اﺳﺖ اﯾﻦ‬ ﻧﺤﻮه ﻧﮕﺮش ﻣﻮرد اﻧﺘﻘﺎد اﺳﺖ ﻧﻪ ﺷﺮﮐﺖ زﻧﺎن در ﻣﺒﺎرزات.‬ اﻟﺒﺘﻪ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻣﺮداﻧﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ اﻫﻤﯿﺖ و ﻧﻘﺶ زن ﭘﯽﺑﺮده و ﺣﻀﻮر زن‬ را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻓﺮدي ﮐﻪ در ﻣﻌﺮض ﺳﺘﻤﺪﯾﺪهﮔﯽ ﺑﯿﺸﺘﺮي اﺳﺖ ﺑﺎ ﻟﺤﺎظ‬ ﮐﺮدن ﻫﻮﯾﺖ ﺟﻨﺴﯽ او در ﻧﻈﺮ ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ. وﻟﯽ ﻋﻤﻮﻣﯿﺖ ﺑﺎ ﮐﺴﺎﻧﯽ‬ اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺑﺎزﺗﻮﻟﯿﺪ اﺻﻞ و ﻓﺮع ﮐﺮدن ﻗﻀﺎﯾﺎ ﺻﺮﻓﺎ ﺑﻪ ﺧﻮاﺳﺖﻫﺎي‬ ﺧﻮد اﺻﺮار ﻣﯽورزﻧﺪ. در واﻗﻊ ﺣﺮﮐﺎت اﻗﺘﺪارﮔﺮاﯾﺎﻧﻪ و ﻗﯿﻢﻣﺂﺑﺎﻧﻪ و‬ رﻫﺒﺮيﻃﻠﺒﺎﻧﻪي ﻣﺮدان اﯾﻦ ﺗﻮﻫﻢ را ﺑﻮﺟﻮد ﻣﯽآورد ﮐﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺘﻌﻠﻖ‬ ﺑﻪ ﮐﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ، ﻣﺮداﻧﻪ ﺟﻠﻮه ﮐﻨﺪ، در ﺣﺎﻟﯽﮐﻪ ﺣﺪاﻗﻞ در ﻣﻮرد ﻣﺴﺌﻠﻪي‬ زﺑﺎن ﺑﺎﯾﺪ ﺑﮕﻮﯾﻢ اﯾﻦ ﮐﻠﻤﻪ ﻧﺎم »ﻣﺎدر« )زﺑﺎن ﻣﺎدري( را ﺑﻪ دﻧﺒﺎل ﺧﻮد‬ دارد و ﺑﺪون در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﺗﺒﻌﯿﺾ ﺟﻨﺴﯿﺘﯽ ﮐﻪ زﻧﺎن را ﻫﺮ ﭼﻪ‬ ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺑﺪون اﻋﺘﻤﺎد ﺑﻪﻧﻔﺲ و ﻣﺴﺘﻌﺪ اﺳﺘﺤﺎﻟﻪي ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﻣﯽﺳﺎزد،‬ ﭼﻨﺪان ﻗﺎﺑﻞ ﺣﺼﻮل ﻧﯿﺴﺖ.‬

آﯾﺎ ﻓﮑﺮ ﻣﯽﮐﻨﯿﺪ ﮐﻪ اﺳﺘﻘﻼل ﺟﻨﺒﺶ زﻧﺎن آذرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ از ﺟﻨﺒﺶ زﻧﺎن اﯾﺮان‬ درﮐﻠﯿﺖ ﺧﻮد ﺿﺮوري اﺳﺖ. آﯾﺎ آﻧﻬﺎ ﺧﻮاﺳﺖﻫﺎﯾﯽ وﯾﮋه در ﮐﻨﺎر ﺧﻮاﺳﺖﻫﺎي‬ ﻋﺎم و ﻣﺸﺘﺮك زﻧﺎن ﺳﺮاﺳﺮ اﯾﺮان دارﻧﺪ و آﯾﺎ اﯾﻦ ﺧﻮاﺳﺖﻫﺎ در ﺗﻘﺎﺑﻞ ﺑﺎ‬ ﺧﻮاﺳﺖﻫﺎي ﺟﻨﺒﺶ زﻧﺎن "اﮐﺜﺮﯾﺖ/ﻏﺎﻟﺐ" ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد.‬؟

‫- ﻻزم اﺳﺖ ﻣﺎ ﺑﻪ ﺧﻮاﺳﺖﻫﺎي ﻣﺸﺘﺮﮐﯽ ﮐﻪ ﺑﻪ اﯾﺠﺎد ﻣﺮزﻫﺎ و ﺣﻮزهﻫﺎي‬ ﻣﺸﺘﺮك ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻣﻨﺠﺮ ﻣﯽﺷﻮد و ﻧﯿﺰ ﺗﻔﺎوتﻫﺎ و ﺣﺘﯽ ﺗﻀﺎدﻫﺎ ﮐﻪ ﺧﻮاه‬ ﻧﺎﺧﻮاه در درون ﻫﻤﻪ ﺟﻨﺒﺶﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ - ﻋﻼوه ﺑﺮ وﺟﻮد آن در‬ ﺟﻨﺒﺶﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﺨﺘﻠﻒ- ﻣﻮﺟﻮد اﺳﺖ، ﺗﻮﺟﻪ ﮐﻨﯿﻢ. ﭼﺮا ﮐﻪ ﻣﺪ‬ ﻧﻈﺮ ﻗﺮار دادن ﯾﮑﯽ ﺑﺪون دﯾﮕﺮي ﻏﯿﺮواﻗﻊﺑﯿﻨﺎﻧﻪ اﺳﺖ.‬

‫اﻣﺎ ﻣﯽﺗﻮان از درون ﺟﻨﺒﺶ زﻧﺎن ﮐﻪ ﺑﻪ ﻫﺮﺣﺎل ﻗﻠﺐ آن در ﻣﺮﮐﺰ‬ ﮐﺸﻮر ﻣﯽﺗﭙﺪ ﺑﻪ اﯾﻦ ﻣﺴﺎﻟﻪ ﭼﻨﯿﻦ ﻧﮕﺎه ﮐﺮد ﮐﻪ زﻧﺎن ﻣﺎ ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ‬ ﺷﺮاﯾﻂ و ﻣﺤﻞ زﻧﺪﮔﯽ ﺧﻮد، وﺿﻌﯿﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﻃﺒﻘﺎﺗﯽ ﺧﻮد و ﻧﯿﺰ‬ ﺗﻌﻠﻖ ﺑﻪ اﻗﻠﯿﺖﻫﺎي زﺑﺎﻧﯽ و دﯾﻨﯽ و ... ﺣﻖﮐﺸﯽﻫﺎي ﻣﺘﻔﺎوت ﯾﺎ ﺑﻬﺘﺮ‬ ﺑﮕﻮﯾﯿﻢ ﺑﯿﺸﺘﺮي را ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ. ﺗﺒﻌﯿﺾﻫﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﺑﺎ ﻫﻢ ﺟﻤﻊ ﯾﺎ در‬ ﻫﻢ ﺿﺮب ﻧﻤﯽﺷﻮﻧﺪ و ﺷﺎﯾﺪ ﺗﺼﺎﻋﺪي ﻋﻤﻞ ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ. در ﮐﺘﺎب آﻣﻮزش‬ ﺣﻘﻮق زﻧﺎن و دﺧﺘﺮان، ﺗﻤﺮﯾﻨﯽ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﻣﺴﺎﺑﻘﻪي دو ﭘﯿﺸﻨﻬﺎد ﺷﺪه‬ ﮐﻪ اﻓﺮاد در ﯾﮏ ﺧﻂ ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮﻧﺪ و ﺳﭙﺲ ﻫﺮ ﯾﮏ، ﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ﺗﺒﻌﯿﻀﯽ‬ ﮐﻪ ﺑﺎ آن ﻣﻮاﺟﻪ اﺳﺖ ﯾﮏ ﻗﺪم ﭘﺲ ﻣﯽﮔﺬارد و ﺑﻌﺪ ﻣﺴﺎﺑﻘﻪ ﺷﺮوع‬ ﻣﯽﺷﻮد! )اﯾﻦ ﺗﻤﺮﯾﻦ ﺑﺮاي ﻣﻠﻤﻮس ﮐﺮدن ﻣﺴﺎﻟﻪي ﺗﺒﻌﯿﺾ اﺳﺖ( ﮐﻪ‬ اﻟﺒﺘﻪ ﺧﻮد ﻣﻦ اﯾﻦ ﺗﻤﺮﯾﻦ را ﺑﻪ اﯾﻦ ﺻﻮرت ﺗﺠﺴﻢ ﻣﯽﮐﻨﻢ ﮐﻪ ﻓﺮد ﯾﮏ‬ ﭘﻠﻪ ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ ﻣﯽرود و ﺑﻌﺪ ﺗﺠﺴﻢ ﮐﻨﯿﺪ وﺿﻌﯿﺖ ﻓﺮدي را ﮐﻪ ﭼﻨﺪﯾﻦ‬ ﭘﻠﻪ ﭘﺎﯾﯿﻦﺗﺮ اﺳﺖ ﺗﺎ رﺳﯿﺪن ﺑﻪ ﻧﻘﻄﻪ ﺻﻔﺮ ﭼﻪ زﺣﻤﺘﯽ ﺑﺎﯾﺪ ﻣﺘﺤﻤﻞ‬ ﺷﻮد. و ﺗﺎزه از ﻣﻮﻗﻌﯿﺘﯽ ﺷﺮوع ﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻘﯿﻪ ﻣﺪتﻫﺎ ﭘﯿﺶ از آن‬ ﻓﺮاﺗﺮ رﻓﺘﻪاﻧﺪ. ﺣﺎل اﮔﺮ ﺟﻨﺒﺶ زﻧﺎن ﺑﻪ اﯾﻦ ﺗﻔﺎوتﻫﺎ ﺑﯽﺗﻮﺟﻪ ﺑﻤﺎﻧﺪ،‬ ﻣﺸﺎرﮐﺖ ﺑﺨﺶ ﻋﻈﯿﻤﯽ از زﻧﺎن را از دﺳﺖ ﻣﯽدﻫﺪ. زﻧﺎن ﻓﺮودﺳﺖ و‬ ﮐﺎرﮔﺮ و ﻧﯿﺰ زﻧﺎن ﻗﻮﻣﯿﺖﻫﺎ و ﻏﯿﺮه ﺑﺮاي اﯾﻨﮑﻪ ﺧﻮدﺷﺎن را ﺑﺨﺸﯽ از‬ اﯾﻦ ﺟﻨﺒﺶ ﺑﺪاﻧﻨﺪ، ﺑﺎﯾﺪ در آﯾﻨﻪي آن دﯾﺪه ﺷﻮﻧﺪ.‬ - ﺿﺮوري اﺳﺖ ﺑﻪ ﺗﻔﺎوت ﺑﻪ ﻣﺜﺎﺑﻪ ارزش ﺗﻮﺟﻪ ﺷﻮد ﺗﺎ ﻣﺎ ﻫﻢ در ﻧﻈﺎم‬ ﺳﻠﻄﻪ، ﺑﻪ ﻣﺜﺎﺑﻪ ﻟﺒﻪي دﯾﮕﺮ ﻗﯿﭽﯽ ﺑﻪ ﺣﺬف ﺗﻔﺎوتﻫﺎ و ﯾﮑﺴﺎنﺳﺎزي‬ ﻧﭙﺮدازﯾﻢ. اذﻋﺎن ﺑﻪ ﺣﻘﻮق اﻓﺮاد و رﻋﺎﯾﺖ اﺻﻮل ﻣﺸﺎرﮐﺖ زﺑﺎﻧﯽ و‬ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ در ﯾﮏ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﭼﻨﺪ ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ اﻣﺮي ﺿﺮوري اﺳﺖ.‬ ﺣﺎل ﺑﺎ اﯾﻦ زﻣﯿﻨﻪﭼﯿﻨﯽ ﻓﺮض ﮐﻨﯿﺪ ﻣﻦِ ﻧﻮﻋﯽ، ﻣﺴﺎﺋﻞ زﻧﺎن ﺧﻮد را‬ در ﺟﻨﺒﺶ زﻧﺎن و ﻣﻌﻀﻼت ﻗﻮﻣﯽ و ﻣﻠﯽ ﺧﻮد را در درون ﺟﻨﺒﺶ ﻣﻠﯽ‬ ﺟﺴﺘﺠﻮ ﮐﻨﻢ، اﯾﻦ ﻣﯽﺷﻮد ﺷﻘﻪ ﺷﺪن! و اﯾﻦﺟﺎﺳﺖ ﮐﻪ ﻟﺰوم ﺑﻮﺟﻮد‬ آﻣﺪن ﺟﻨﺒﺶ ﻣﺴﺘﻘﻞ زﻧﺎن آذرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ ﭘﯿﺶ ﻣﯽآﯾﺪ - ﮐﻪ ﺣﺘﯽ در‬ اﯾﻦ ﺣﺎﻟﺖ ﻧﯿﺰ ﻧﺒﺎﯾﺪ وﺟﻮه ﻣﺸﺘﺮك ﺧﻮد را ﺑﺎ اﯾﻦ دو ﺟﻨﺒﺶ ﻓﺮاﻣﻮش‬ ﮐﻨﺪ. (ﭼﻮن در اﯾﻦ ﺑﺤﺚ ﺻﺤﺒﺖ از اﯾﻦ دو ﺟﻨﺒﺶ اﺳﺖ اﺷﺎرهاي ﺑﻪ‬ ﺳﺎﯾﺮ ﺟﻨﺒﺶﻫﺎ ﻧﻤﯽﮐﻨﻢ و اﯾﻦ ﺑﻪ ﻣﻌﻨﯽ ﻋﺪم وﺟﻮد ﻣﺴﺎﻟﻪاي ﻏﯿﺮ از‬ اﯾﻦ دو ﻧﯿﺴﺖ)‫

آﯾﺎ ﻣﻌﺘﻘﺪﯾﺪ ﮐﻪ زﻧﺎن آذرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ در درون ﺟﻨﺒﺶ زﻧﺎن ﻫﻢ ﺑﺎ ﻣﻮاﻧﻌﯽ روﺑﺮو‬ ﻫﺴﺘﻨﺪ و آﯾﺎ ﻣﯽﺗﻮان از وﺟﻮد اﺷﮑﺎﻟﯽ از ﺗﺒﻌﯿﺾ ﻣﻠﯽ/ زﺑﺎﻧﯽ در درون ﺟﻨﺒﺶ‬ زﻧﺎن ﻫﻢ ﺻﺤﺒﺖ ﮐﺮد؟‬
‫
- ﺧﻮاه، ﻧﺎﺧﻮاه ﭼﻨﯿﻦ ﻫﺴﺖ. ﺑﺒﯿﻨﯿﺪ ﺳﺎﻧﺘﺮاﻟﯿﺴﻢ در اﯾﻦ ﮐﺸﻮر ﺑﺮ ﻫﻤﻪ‬ ﭼﯿﺰ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﻨﻔﯽ ﺧﻮد را ﮔﺬاﺷﺘﻪ، ﻣﻌﻤﻮﻻ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺎ در ﻫﺎﻟﻪاي از اﺑﻬﺎم و‬ ﭘﺸﺖ ﭘﺮده ﻗﺮار ﻣﯽﮔﯿﺮد و اﻟﺒﺘﻪ ﺗﻤﺮﮐﺰ ﺗﺮﯾﺒﻮنﻫﺎ در ﻣﺮﮐﺰ ﮐﺸﻮر ﻣﺎﻧﻨﺪ‬ آﯾﻨﻪاي ﻋﻤﻞ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﺼﻮﯾﺮ و ﺑﺮﺟﺴﺘﻪ ﮐﺮدن ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﺮﮐﺰ، ﻣﺎﻧﻊ‬ از دﯾﺪه ﺷﺪن ﺑﻘﯿﻪ ﺟﺎﻫﺎ ﻣﯽﺷﻮد. ﺷﻤﺎ اﮔﺮ ﺑﻪ ﺗﺼﻮﯾﺮ ﺧﻮدﺗﺎن در آﯾﻨﻪ‬ ﺧﯿﺮه ﺷﻮﯾﺪ دﯾﮕﺮ ﻏﯿﺮ از ﺧﻮدﺗﺎن ﮐﺴﯽ را ﻧﻤﯽﺑﯿﻨﯿﺪ. ﺗﺎزه، ﺑﻘﯿﻪ ﺟﻬﺎن‬ ﻫﻢ ﻣﻌﯿﺎر و ﻣﺮﮐﺰ ﺗﻮﺟﻪ ﺧﻮد را ﺑﺎ ﺳﺎﻧﺘﺮاﻟﯿﺴﻢ ﻣﻮﺟﻮد ﺗﻨﻈﯿﻢ ﻣﯽﮐﻨﺪ.‬ ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ دﻟﯿﻞ ﺑﺎزﺗﺎب ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎ و ﻣﺘﻌﺎﻗﺐ آن ﺑﺎزداﺷﺖﻫﺎي ﺗﻬﺮان در‬ رﺳﺎﻧﻪﻫﺎ ﭼﻨﺪﯾﻦ ﺑﺎر ﺑﯿﺸﺘﺮ اﺳﺖ.‬

‫ﭼﻪ ﻣﻮاﻧﻌﯽ ﺑﺮاي رﺷﺪ ﺟﻨﺒﺶ زﻧﺎن در آذرﺑﺎﯾﺠﺎن ﻣﯽﺑﯿﻨﯿﺪ؟‬
- ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻣﻄﺎﻟﺐ ﮔﻔﺘﻪ ﺷﺪه، ﺗﺎ ﺣﺪي ﻣﺸﺨﺺ ﺷﺪ ﮐﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮ‬ اﻧﺮژي ﻣﺎ ﺻﺮف اﺛﺒﺎت ﺧﻮد ﺑﻪ ﺟﻨﺒﺶ زﻧﺎن ﮐﻪ در ﺣﺎﻟﺖ ﮐﻠﯽ ﺳﻌﯽ‬ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﻫﻮﯾﺖ ﻗﻮﻣﯽ ﻣﺎ را ﻻﭘﻮﺷﺎﻧﯽ ﮐﻨﺪ و ﺟﻨﺒﺶ ﻣﻠﯽ ﮐﻪ ﻫﻮﯾﺖ‬ ﺟﻨﺴﯽ ﻣﺎ را ﻧﺎدﯾﺪه ﻣﯽﮔﯿﺮد، ﺷﺪه اﺳﺖ. اﯾﻦ ﺧﻮد ﻋﺎﻣﻠﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ‬ ﻣﺎ را از ﺗﻮﺟﻪ و ﻣﺸﺨﺺ ﮐﺮدن ﻣﺸﮑﻼتﻣﺎن ﺑﺎز ﻣﯽدارد. ﮐﺴﯽ ﮐﻪ‬ ﻣﺪام اﻧﮑﺎر ﻣﯽﺷﻮد ﻣﺎﻧﻨﺪ ﻣﺘﻬﻤﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ اﺑﺘﺪا ﺑﺎﯾﺪ ﺑﻪ رﻓﻊ اﺗﻬﺎم از‬ ﺧﻮد ﺑﭙﺮدازد!‬ ﻣﻬﻤﺘﺮﯾﻦ ﻣﺎﻧﻊ اﻟﺒﺘﻪ، وﺟﻮد ﻓﻀﺎي ﺑﺴﺘﻪي ﺣﺎﮐﻢ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻫﯿﭻﮔﻮﻧﻪ‬ ﻓﻌﺎﻟﯿﺘﯽ را ﺑﺮاي ﭼﻨﺪﺻﺪاﺋﯽ ﮐﺮدن ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﺮﻧﻤﯽﺗﺎﺑﺪ. ﺑﺮاي ﻣﺜﺎل‬ اﻋﻀﺎي ﯾﮏ ان.ﺟﯽ.او. ﮐﻪ ﻣﺠﻮز ﺑﺮاي ﻃﺮح ﻣﺴﺎﺋﻞ زﻧﺎن دارﻧﺪ ﺑﺎ‬ ﭘﯿﺶﻗﺪم ﺷﺪن ﺑﺮاي ﺑﺮﮔﺰاري ﭘﻨﻞﻫﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﺳﺒﺖ روز ﺟﻬﺎﻧﯽ زن‬ در ﺳﻄﺢ ﺑﺴﯿﺎر ﻣﺤﺪود، ﺑﺎ ارﻋﺎب و ﺗﻬﺪﯾﺪ و ﺗﻬﻤﺖ ﻣﻮاﺟﻪ ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ.‬ اﯾﻦ ﻓﻀﺎ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﺗﺎﺛﯿﺮ ﻣﻨﻔﯽ ﺧﻮد را در ﺣﺮﮐﺎﺗﯽ ﻣﯽﮔﺬارد ﮐﻪ‬ ﻫﻨﻮز ﻓﺮم ﻧﮕﺮﻓﺘﻪاﻧﺪ. در واﻗﻊ ﻣﺮﺣﻠﻪاي ﮐﻪ ﻓﻌﺎﻻن زن در ﺗﻬﺮان‬ ﻃﯽ ﮐﺮدﻧﺪ، ﻣﯽﺗﻮاﻧﺴﺖ اﮐﻨﻮن در اﯾﻨﺠﺎ ﻃﯽ ﺷﻮد ﮐﻪ ﺑﻪ دﻟﯿﻞ وﺟﻮد‬ ﺷﺮاﯾﻂ ﻏﯿﺮﻣﺴﺘﻌﺪ ﻣﻮﺟﻮد ﻃﯽ ﻧﺸﺪه، ﺑﺎﻗﯽ ﻣﺎﻧﺪه.‬ ﮐﺎﺳﺘﯽ دﯾﮕﺮ، ﻫﻤﺎن ﻣﻮﺿﻮع ﻋﺪم اﻧﺴﺠﺎم اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﻪ آن اﺷﺎره ﺷﺪ.‬

‫زﻧﺎن ﻣﺎ ﮐﻪ از ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎي ﻣﺤﻔﻠﯽ ﺳﺮﺑﺮآوردﻧﺪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺳﭙﺮي ﺷﺪن‬ ﻋﻤﺮ ﻣﻔﯿﺪ اﯾﻦ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎ، ﻧﺘﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺧﻮد را ﺑﺎ راهﻫﺎي ﺟﺪﯾﺪ ارﺗﺒﺎط‬ ﯾﻌﻨﯽ اﯾﻨﺘﺮﻧﺖ و ﻏﯿﺮه وﻓﻖ دﻫﻨﺪ و ﻧﯿﺰ در ﺗﺸﮑﯿﻞ ان.ﺟﯽ.او.ﻫﺎ ﻓﻌﺎﻻﻧﻪ‬ ﻋﻤﻞ ﮐﻨﻨﺪ، در ﻧﺘﯿﺠﻪ از ﮐﺎروان ﻋﻘﺐ ﻣﺎﻧﺪﻧﺪ.‬

آﯾﺎ زﻧﺎن آذرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ ﺑﻪ ﻃﻮر ﺗﺎرﯾﺨﯽ ﻧﻘﺶ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪهاﯾﯽ در ﻃﺮح ﻣﺴﺎﺋﻞ‬ زﻧﺎن و ﺑﺮاﺑﺮيﺧﻮاﻫﯽ در اﯾﺮان داﺷﺘﻪاﻧﺪ؟‬
‫
- آذرﺑﺎﯾﺠﺎن ﻫﻤﻮاره درﺗﻤﺎم ﺣﺮﮐﺎت ﺑﺮاﺑﺮيﺧﻮاﻫﺎﻧﻪ وﻣﺘﺮﻗﯽ در ﺗﺎرﯾﺦ‬ﭘﯿﺸﺮو ﺑﻮده و ﻧﻘﺶ ﻣﺆﺛﺮي داﺷﺘﻪ اﮔﺮ ﭼﻪ در دوره ﻣﺸﺮوﻃﻪ ﺑﻪ ﺗﺒﻊ‬ ﺷﺮاﯾﻂ زﻣﺎﻧﯽ ﺧﻮد، زﻧﺎن ﻧﻤﯽﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺧﻮاﺳﺖﻫﺎي ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺻﻮرت‬ ﻣﺴﺘﻘﻞ ﻣﻄﺮح ﮐﻨﻨﺪ، ﺑﺎ اﯾﻨﺤﺎل ﺣﻮادث آن دوره و ﻧﯿﺰ ﺣﻀﻮر زﻧﺎن در‬ روﻧﺪ رو ﺑﻪ رﺷﺪ زﻧﺎن ﺗﺎﺛﯿﺮ ﺑﺴﺰاﯾﯽ داﺷﺘﻪ و ﺣﺘﯽ ﻣﯽﺗﻮان آن را ﺑﻪ‬ ﻋﻨﻮان ﺳﺮآﻏﺎز ﺟﻨﺒﺶ زﻧﺎن در اﯾﺮان داﻧﺴﺖ. زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ در ﺑﺮﺧﯽ ﻧﻘﺎط‬ اﯾﺮان ﻣﺮدم از روي ﻓﻼﮐﺖ و ﻓﻘﺮ ﻣﺼﯿﺒﺖﺑﺎر اﻗﺪام ﺑﻪ ﻓﺮوش دﺧﺘﺮان‬ ﺧﻮد ﻣﯽﮐﺮدﻧﺪ، دﺧﺘﺮان آذرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ ﺑﺎ ﻟﺒﺎس ﻣﺮداﻧﻪ در ﺳﻨﮕﺮﻫﺎي‬ ﻧﺒﺮد ﻣﺸﺮوﻃﻪﺧﻮاﻫﯽ ﻣﯽﺟﻨﮕﯿﺪﻧﺪ. ﺣﺘﯽ در دوران ﻗﺒﻞ از ﻣﺸﺮوﻃﻪ‬ ﻧﯿﺰ ﺑﺎ آن ﮐﻪ ﻗﯿﺎم زﯾﻨﺐ ﭘﺎﺷﺎ رﺑﻄﯽ ﺑﻪ ﻣﺴﺎﻟﻪ زن ﻧﺪاﺷﺖ و ﺣﺮﮐﺘﯽ ﺑﻪ‬ ﻧﻔﻊ ﮐﻞ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺑﻮد وﻟﯽ ﺗﺎﺛﯿﺮ وي و دﯾﮕﺮ زﻧﺎن ﭘﯿﺸﺮو در آذوﻗﻪرﺳﺎﻧﯽ و‬ ﻣﺒﺎرزه ﺑﺎاﺣﺘﮑﺎر ﻫﻨﻮز ﻫﻢ زﺑﺎﻧﺰد ﻣﺮدم ﮐﻮﭼﻪ و ﺑﺎزار اﺳﺖ.‬ ﻋﻼوه ﺑﺮ آن ﻃﺒﻖ اﺳﻨﺎد ﻣﻮﺟﻮد، ﻧﺨﺴﺘﯿﻦ اﻧﺠﻤﻦ زﻧﺎن در اﯾﺮان، در‬ ﺳﺎل 5821 در ﺗﺒﺮﯾﺰ و ﺗﻮﺳﻂ ﺧﺎﻧﻢ ﺻﺎﺣﺐﺳﻠﻄﺎن ﭘﺎﯾﻪرﯾﺰي ﺷﺪ ﮐﻪ‬ در اوﻟﯿﻦ ﺟﻠﺴﻪ آن زﻧﺎن ﺗﺼﻤﯿﻢ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ از ﭘﺎرﭼﻪﻫﺎي ﺗﻮﻟﯿﺪ داﺧﻞ‬ ﺑﺮاي ﻟﺒﺎسﻫﺎي ﺧﻮد اﺳﺘﻔﺎده ﮐﻨﻨﺪ.‬ در ﺿﻤﻦ ﻣﯽﺗﻮان ﺑﻪ ﻧﻘﺶ ﻣﺮداﻧﯽ ﭼﻮن ﻣﯿﺮزا ﺣﺴﯿﻨﺨﺎن ﻋﺪاﻟﺖ‬ ﯾﺎ ﻣﯿﺮزاﺣﺴﻨﺨﺎن رﺷﺪﯾﻪ در ﯾﺎري رﺳﺎﻧﺪن ﺑﻪ ﭘﯿﺸﺮﻓﺖ زﻧﺎن اﺷﺎره‬ ﮐﺮد. ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﯽﺗﻮان در ﻣﻮرد ﮐﺎرﻫﺎي رﺷﺪﯾﻪ، ﻫﻤﺴﺮش ﺗﻮﺑﺎ و‬ دﺧﺘﺮانﺷﺎن ﺷﻬﻨﺎز آزاد و ﺟﻤﯿﻠﻪ رﺷﺪﯾﻪ ﮐﺘﺎﺑﯽ ﺗﻬﯿﻪ ﮐﺮد!‬ ذﮐﺮ اﯾﻦ ﻣﻄﻠﺐ ﻫﻢ در ﺗﺒﯿﯿﻦ ﻧﻘﺶ ﭘﯿﺸﺮو آذرﺑﺎﯾﺠﺎن در ﺧﺼﻮص‬ ﻣﺴﺎﺋﻞ زﻧﺎن ﺿﺮوري اﺳﺖ ﮐﻪ در روزﻧﺎﻣﻪ ﻣﺘﺮﻗﯽ "ﺗﺠﺪد" ﮐﻪ در ﺳﺎل‬ 5921 ﺗﺎ 9921 در ﺗﺒﺮﯾﺰ ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻣﯽﺷﺪ، دﮐﺘﺮ رﻓﯿﻌﺨﺎن اﻣﯿﻦ ﺑﺎ‬ ﻧﺎم ﻣﺴﺘﻌﺎر "ﻓﻤﯿﻨﯿﺴﺖ" – ﺑﺮاي اوﻟﯿﻦ ﺑﺎر اﯾﻦ واژه را وارد ادﺑﯿﺎت‬ ﺳﯿﺎﺳﯽ- اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﮐﺸﻮر ﻧﻤﻮد- و ﻣﺤﻤﺪ ﺗﻘﯽﺧﺎن رﻓﻌﺖ ﺑﺎ ﻧﺎم‬ ﻣﺴﺘﻌﺎر "ﻓﻤﯿﻨﺎ" ﻣﻘﺎﻻﺗﯽ در زﻣﻨﯿﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ و ﻣﺸﮑﻼت و در دﻓﺎع از‬ ﺣﻘﻮق زﻧﺎن ﻧﻮﺷﺘﻨﺪ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻟﺤﺎط ﺗﺎرﯾﺨﯽ و ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ آن دوره‬ ﺑﺴﯿﺎر ارزﺷﻤﻨﺪ اﺳﺖ.‬ ﻣﺘﻌﺎﻗﺒﺎ زﻧﺎﻧﯽ ﭼﻮن ﻫﺎﺟﺮ ﺗﺮﺑﯿﺖ، ﺛﻤﯿﻨﻪ ﭘﯿﺮﻧﻈﺮ)ﺑﺎﻏﭽﻪﺑﺎن( ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎي‬ زﻧﺎن را ﭘﯽ ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ. ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﻣﯽداﻧﯿﻢ ﭘﺎﯾﻪﻫﺎي ﺗﺤﺼﯿﻞ دﺧﺘﺮان در اﯾﻦ‬ دوران ﺑﺎ ﺗﻼش ﺧﺎﻧﺪان رﺷﺪﯾﻪ و ﺑﺎﻏﭽﻪﺑﺎن و ... ﭘﯿﺮﯾﺰي ﺷﺪ.‬ در ﻓﺎﺻﻠﻪي ﺳﺎلﻫﺎي 4231 و 5231 )دوران ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻓﺮﻗﻪ دﻣﻮﮐﺮات(‬ زﻧﺎن ﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﻪ ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎي ﻫﻨﺮي و ﺣﺘﯽ ﺳﯿﺎﺳﯽ و اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ‬ روي آورﻧﺪ و ﻣﺎدران ﻣﺎ، اﯾﻦ دوران را ﮐﻪ ﺗﻮاﻧﺴﺘﻨﺪ ﺑﺮاي اوﻟﯿﻦ ﺑﺎر ﺑﻪ‬ زﺑﺎن ﻣﺎدري ﺧﻮد ﺗﺤﺼﯿﻞ ﮐﻨﻨﺪ، ﺑﻪ ﯾﺎد دارﻧﺪ. ﺣﺘﯽ در اﯾﻦ دوره زﻧﺎن‬ آذرﺑﺎﯾﺠﺎن ﺑﺮاي اوﻟﯿﻦ ﺑﺎر در اﯾﺮان داراي ﺣﻖ راي ﺷﺪﻧﺪ.‬ در دﻫﻪي 05 زﻧﺎن ﻧﯿﺰ وارد ﻋﺮﺻﻪ ﻣﺒﺎرزات ﺷﺪﯾﺪﺗﺮي ﺷﺪﻧﺪ و ﭼﻬﺮهي‬ ﺿﻌﯿﻒ و ﺷﮑﻨﻨﺪهي زن را در ﻫﻢ ﺷﮑﺴﺘﻨﺪ! اﻟﺒﺘﻪ ﺷﺎﯾﺪ ﻧﺘﻮان اﯾﻦ دوران‬ از ﻣﺒﺎرزات را ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺷﺮاﯾﻂ ﺧﺎص ﺧﻮد ﺑﻪ ﻣﺴﺌﻠﻪي زن رﺑﻂ داد، اﻣﺎ‬ ﻣﯽﺗﻮان ﺑﺮاي ﻧﻤﻮﻧﻪ از ﻣﺮﺿﯿﻪ اﺣﻤﺪي اﺳﮑﻮﺋﯽ ﮐﻪ در آﺛﺎرش ﺑﻪ ﻣﺴﺌﻠﻪي‬ زن اﺷﺎره ﻣﯽﮐﺮد، ﻧﺎم ﺑﺮد.‬ ﺷﺮﮐﺖ زﻧﺎن در دوران ﺳﺮﻧﮕﻮﻧﯽ رژﯾﻢ ﺳﻠﻄﻨﺖ و ﻣﺘﻌﺎﻗﺒﺎ ﺣﻀﻮر‬ ﮔﺴﺘﺮدهي دﺧﺘﺮان و زﻧﺎن ﺟﻮان در ﺗﻈﺎﻫﺮات ﻣﻌﺮوف ﺑﻪ ﺿﺪ ﺣﺠﺎب‬ در ﺗﺒﺮﯾﺰ ﻫﻢ، ﯾﺎد آور ﺳﺎلﻫﺎي 75 و 85 اﺳﺖ، و ﻧﯿﺰ ﺑﺮﭘﺎﺋﯽ ﻣﺮاﺳﻢ 8‬ ﻣﺎرس از ﺳﺎلﻫﺎي 56 ﺑﻪ ﻃﻮر ﻣﺴﺘﻤﺮ، ﻓﻌﺎﻟﯿﺖﻫﺎي ﻣﺤﻔﻠﯽ زﻧﺎن در ﻫﻤﻪ‬ زﻣﯿﻨﻪﻫﺎ و ﻣﺘﻌﺎﻗﺒﺎ ﺣﻀﻮر ﺑﯿﺸﺘﺮ آﻧﺎن دﺮ ﻋﺮﺻﻪﻫﺎي اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ‬ - ﻫﻨﺮي در ﺟﺎﻣﻌﻪ، ﺑﺮﮔﺰاري ﺟﻠﺴﺎت ﺗﺨﺼﺼﯽﺗﺮ ﺑﺮاي ﻃﺮح ﻣﺴﺎﺋﻞ زﻧﺎن،‬ اﻧﺘﺸﺎر وﯾﮋه ﻧﺎﻣﻪﻫﺎ و ﺑﺮﮔﺰاري ﮐﻨﮕﺮهي زﻧﺎن و ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ زﻧﺎن آذرﺑﺎﯾﺠﺎﻧﯽ در‬ ﮐﻤﭙﯿﻦ ﯾﮏ ﻣﯿﻠﯿﻮن اﻣﻀﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان اوﻟﯿﻦﻫﺎ ﺑﻌﺪ از ﺗﻬﺮان و ...‬