۲۵ مهر ۱۳۹۰
انجمن دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجانی در ایران (آداپ) اعدام پنج آذربایجانی را که بر اساس اعترافات اخذ شده تحت شکنجه صورت گرفته است، بهشدت محکوم میکند.
پنج ترک آذربایجانی ایران به نامهای جمال شیخزاده، فرهاد اسلامدوست، محمد جنگلی، دهقان سلامت و رضا علیپور در تاریخ ۱۰ اکتبر، همزمان با روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام، در زندان مرکزی ارومیه در آذربایجان ایران اعدام شدند. این افراد به اتهام قاچاق مواد مخدر محکوم شده و پس از روندی ناعادلانه که عمدتاً بر پایه اعترافات اخذشده تحت شکنجه و اسنادی که گفته میشود توسط وزارت اطلاعات و امنیت ملی ایران تهیه شده بود، به اعدام محکوم شدند.
سه تن از این پنج اعدامشده، یعنی جمال شیخزاده، فرهاد اسلامدوست و محمد جنگلی، از ساکنان روستای «ایستیسو» و از اعضای اقلیت سنی ترک آذربایجان ایران بودند که در میان مردم محلی با عنوان «ترک سنی» یا «کورهسنی» شناخته میشوند. این سه تن در اکتبر ۲۰۰۹ در شهر ارومیه بازداشت و به زندان مرکزی منتقل شدند؛ جایی که به گفته خانوادههایشان، در جریان بازجوییها تحت شکنجههای شدید جسمی و روانی قرار گرفتند. بر اساس منابع موثق آداپ، دستکم یکی از اعدامشدگان، جمال شیخزاده، کمکراننده ۳۰ ساله، ممکن است بیگناه بوده باشد.
همچنین دستکم سه عضو دیگر از اقلیت سنی ترک —یوسف اسلامدوست از روستای ایستیسو در سلماس، و اللهوردی احمدپورآذر و احمد جمشیدجم از شهرهای قولونجو و بالوو در ارومیه—در معرض خطر قریبالوقوع اعدام قرار دارند.
در پی این اعدامها، خانواده یوسف اسلامدوست بهشدت نگران جان فرزندشان هستند که به باور آنان بیگناه است. به گفته محمود اسلامدوست، پدر یوسف که با آداپ گفتگو کرده است، فرزندش هرگز اتهام قاچاق مواد مخدر را نپذیرفته است. وی گفت: «پسرم بیگناه است. با اینکه قاضی به ما گفته بود یوسف به شش یا هفت ماه زندان محکوم خواهد شد، وزارت اطلاعات درخواست اعدام او را داده است. پسرم حدود ۵۰ روز در وزارت اطلاعات تحت شکنجه شدید قرار داشت.» او همچنین افزود: «در اینجا کسی صدای کورهسنیها را نمیشنود. امیدوارم صدای ما به گوش جامعه بینالمللی برسد.»
خانواده اللهوردی احمدپورآذر نیز نسبت به وضعیت او ابراز نگرانی کردهاند. به آنان گفته شده است که وی به بند قرنطینه زندان ارومیه منتقل شده است.
مسلمانان سنی در ایرانِ با اکثریت شیعه، یک اقلیت مذهبی محسوب میشوند. ترکهای سنی عمدتاً در شهرهای ارومیه، سلماس، خوی و ماکو در استان آذربایجان غربی زندگی میکنند. تبعیض دولت ایران علیه ترکهای سنی در محدودیتهای آنان برای ادامه تحصیلات عالی، جلوگیری از تأسیس مدارس دینی و سازمانها و انجمنهای غیردولتی، و همچنین دشواری در دستیابی به مشاغل دولتی مشهود است. افزون بر این، مقامات ایرانی با منحرف کردن منابع آب از روستاهای آنان، فشار اقتصادی بر کشاورزان سنی وارد میکنند و مزارع آنان را با کمبود آب مواجه میسازند. بهطور کلی، ترکهای سنی معتقدند که در نظام قضایی ایران نیز با تبعیض مواجه بوده و اغلب احکام سنگینتری دریافت میکنند.
انجمن دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجانی در ایران (آداپ) از مقامات ایرانی میخواهد که اعدام ترکهای آذربایجانی سنی و سایر اقلیتهای قومی و مذهبی ایران را که در دادگاههای ناعادلانه و بر پایه اعترافات اخذشده تحت شکنجه به مرگ محکوم شدهاند، متوقف کنند. آداپ همچنین از دولت ایران میخواهد که به جامعه سنی اجازه دهد بهطور کامل در فعالیتهای دینی، سیاسی و اجتماعی مشارکت داشته باشند و به تبعیضهای آموزشی و شغلی علیه ترکهای سنی و دیگر اقلیتهای قومی-مذهبی در آذربایجان ایران و سراسر کشور پایان دهد.
انجمن دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجانی در ایران (آداپ)
علیرضا قولونجو
پژوهشگر و مدیر ارتباطات
ونکوور، کانادا