علیرضا قولونجو | صدای آمریکا (بخش آذربایجان) | ۲۹ بهمن ۱۳۹۱ – ۱۷ فوریه ۲۰۱۳
در پی تشدید موج بازداشت فعالان مدنی در شهرهای آذربایجان، نگرانیها درباره وضعیت حقوق بشر و شرایط نگهدار بازداشتشدگان افزایش یافته است.
واحید قاراباغلی، فعال حقوق بشر و سخنگوی «انجمن دفاع از زندانیان سیاسی آذربایجانی در ایران» (آداپ)، در گفتوگو با صدای آمریکا به بررسی ابعاد مختلف این بازداشتها پرداخته و به موضوعاتی چون شرایط بازداشتگاههای وزارت اطلاعات، اتهامات رایج علیه فعالان و وضعیت حقوقی آنان پرداخته است.
به گفته وی، فعالان مدنی و ملی آذربایجان غالباً با اتهاماتی از جمله «پانترکیسم»، «تجزیهطلبی»، «اقدام علیه امنیت ملی»، «تشکیل گروههای غیرقانونی»، «تبلیغ علیه نظام»، «تشویش اذهان عمومی»، «توهین به رهبری» و «تجمع غیرقانونی» مواجه میشوند.
قاراباغلی همچنین با اشاره به اختیارات گسترده نهادهای امنیتی، اظهار داشت که قوانین ایران به وزارت اطلاعات امکان میدهد افراد متهم به جرایم امنیتی را برای مدت طولانی بدون دسترسی به وکیل یا تماس با خانواده در بازداشت نگه دارد. به گفته او، این وضعیت زمینهساز اعمال فشارهای جسمی و روانی در جریان بازجوییها میشود.
وی در این زمینه به پرونده سعید متینپور، روزنامهنگار و فعال حقوق بشر، اشاره کرد که به گفته او، «به مدت ۹ ماه در سلول انفرادی زندان اوین، بدون دسترسی به وکیل و تماس با خانواده، تحت بازجویی قرار گرفت و در دادگاه نیز تنها چند دقیقه فرصت دفاع از خود داشت.»
در ادامه این گفتوگو، به اسامی شماری از فعالان آذربایجانی در زندانهای ایران اشاره شده است، از جمله:
سعید متینپور، یونس آقایان، فردین مرادپور، شاهرخ زمانی، محمد جراحی، عزیز پورولی، حسن ارک، مهدی حمیدی شفیق، ائلمان نوری، شهرام داداشی، محمود فضلی، آیت مهرعلیبیگلو (یوروش)، لطیف حسنی، شهرام رادمهر، عبدالعزیز عظیمی قدیم، داوود عظیمزاده، بهمن خالقی، عباس ولیزاده، مهدی کوخیان، امیر چمنی و یاشار کریمی.
همچنین به وضعیت فعالانی اشاره شده است که با قرار وثیقههای سنگین بهطور موقت آزاد هستند یا احکام حبس تعلیقی دارند. به گفته قاراباغلی، این افراد با وجود آزادی ظاهری، با محدودیتهای جدی در فعالیتهای مدنی خود مواجهاند و همواره در معرض بازداشت مجدد قرار دارند.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که گزارشها از افزایش فشارهای امنیتی بر فعالان مدنی در آذربایجان و محدودیتهای فزاینده بر فعالیتهای مسالمتآمیز حکایت دارد.