ساوالان سسی: روز دوشنبه ۱۸ آبان ۱۳۹۴، شهروندان و فعالان مدنی ترک در شهرهای مختلف آذربایجان، تهران و دیگر مناطق ترکنشین ایران با برگزاری تجمعات اعتراضی، مخالفت خود را با بازنماییهای نژادپرستانه و توهینآمیز علیه ترکها در رسانههای دولتی اعلام کردند.
این اعتراضات در پی پخش یک برنامه طنز کودک از تلویزیون دولتی ایران شکل گرفت؛ برنامهای که در آن کودکی ترکزبان در قالب یک شخصیت ناآگاه به تصویر کشیده میشد که بهجای مسواک از فرچه توالت برای شستن دندانهای خود استفاده میکند. بسیاری از شهروندان و فعالان ترک این برنامه را نمونهای از کلیشههای تحقیرآمیز و تداوم گفتمان ترکستیزانه در رسانههای رسمی کشور دانستند.
بر اساس گزارشها، تجمعات اعتراضی در شهرهای تبریز، ارومیه، زنجان، اردبیل، مراغه، سولدوز (نقده) و مرند برگزار شد. در تهران نیز شمار زیادی از معترضان در اعتراض به این برنامه گرد هم آمدند. همچنین گروهی از ترکهای قشقایی با حضور در مقابل ساختمان صداوسیمای مرکز فارس در شیراز، اعتراض خود را نسبت به این اقدام ابراز کردند.
معترضان خواستار پایان دادن به سیاستها و رویههای تبعیضآمیز، بازنماییهای نژادپرستانه و توهینهای مکرر علیه ترکها شدند. آنان همچنین بر ضرورت بهرسمیت شناختن و تأمین حقوق زبانی و فرهنگی جوامع ترک، از جمله حق آموزش به زبان مادری، تأکید کردند.
گزارشها و تصاویر منتشرشده در شبکههای اجتماعی حاکی از آن است که این تجمعات در فضایی امنیتی برگزار شده و نیروهای امنیتی برای متفرق کردن معترضان از گاز اشکآور و برخوردهای خشونتآمیز استفاده کردهاند. همچنین شماری از شرکتکنندگان در این اعتراضات بازداشت شدند.
این رویدادها یادآور اعتراضات گسترده خرداد ۱۳۸۵ است که در پی انتشار یک کاریکاتور توهینآمیز علیه ترکها در یک روزنامه دولتی شکل گرفت. آن اعتراضات در شهرهای مختلف آذربایجان و دیگر مناطق ترکنشین گسترش یافت و به یکی از بزرگترین جنبشهای اعتراضی علیه تبعیض قومی در تاریخ معاصر ایران تبدیل شد. بر اساس گزارش فعالان و نهادهای حقوق بشری، در جریان سرکوب آن اعتراضات دهها نفر جان خود را از دست دادند و هزاران نفر بازداشت و زندانی شدند.
فعالان حقوق بشر بر این باورند که اعتراضات آبان ۱۳۹۴ بازتابی از نگرانیهای عمیقتر درباره تبعیض قومی، نژادپرستی، و محدودیتهای موجود در زمینه حقوق زبانی و فرهنگی جوامع ترک در ایران است.
